TÁO BÓN

Táo bón là một trong những rối loạn tiêu hóa rất phổ biến, có thể bị ở bất kỳ độ tuổi nào. Táo bón gây ra nhiều bất tiện trong cuộc sống, có thể là dấu hiệu báo động tình trạng bất thường về sức khoẻ và cần được điều trị nguyên nhân gây triệu chứng.

Tổng quan về triệu chứng táo bón

Táo bón là triệu chứng gây khó chịu cho người bệnh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống nếu không được điều trị sớm.

Theo Viện Quốc gia về bệnh Tiểu đường – Tiêu hóa – Thận (NIDDK), mỗi năm có khoảng 16 trong 100 người trưởng thành ở Hoa Kỳ gặp triệu chứng táo bón. Mỗi năm tại Hoa Kỳ có ít nhất 2.5 triệu người mắc bệnh táo bón.

Táo bón là tình trạng đi tiêu khó khăn phải rặn nhiều hoặc giảm tần suất đại tiện, phân cứng. (Ảnh minh họa sưu tầm)

Triệu chứng táo bón là gì?

Triệu chứng táo bón xảy ra khi việc đi tiêu trở nên khó khăn do phân khô, cứng và giảm tần suất đại tiện (thường dưới 3 lần một tuần).

Tiêu chí Rome định nghĩa chi tiết hơn về táo bón, người lớn có ít nhất 2 trong các triệu chứng sau đây:

Đi tiêu ít hơn 3 lần mỗi tuần

Khó khăn trong đại tiện, phân cứng, cảm giác tắc nghẽn hậu môn trực tràng

Cảm giác đi tiêu không hết

Phải dùng tay hỗ trợ trong lúc đại tiên (ở một số người bệnh phải dùng tay moi phân hay đè ép thành bụng trong lúc đại tiện)

Dấu hiệu trẻ em bị táo bón: Không thể đi đại tiện 3 lần/tuần, chướng bụng, đại tiện khó, mỗi khi đại tiện trẻ phải rặn đỏ mặt, phân cứng, có thể chảy máu nhẹ ở hậu môn do việc rặn quá mức.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi bị táo bón: 5-7 ngày không đi đại tiện; phân cứng, có thể kèm máu và chất nhầy; trẻ quấy khóc, lười ăn/bú, ngủ không ngon giấc do chướng bụng, đau bụng.

Phân loại triệu chứng táo bón

Dựa vào thời gian và mức độ nguy hiểm, triệu chứng táo bón được phân thành 2 loại bao gồm:

  • Táo bón cấp tính là tình trạng phổ biến, thường chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn và không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe người bệnh. Nguyên nhân chính là do thay đổi chế độ ăn uống, lạm dụng thuốc hoặc tổn thương cấu trúc đại tràng.
  • Táo bón mạn tính là tình trạng táo bón kéo dài vài tuần hoặc lâu hơn và có nguy cơ trở thành bệnh lý mãn tính. Người bị táo bón mạn tính sẽ cảm thấy khó chịu và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Táo bón mạn tính còn khiến người bệnh cảm thấy căng thẳng dẫn đến ức chế gây rối loạn nhu động ruột.

Trẻ em bị táo bón thường kèm theo biếng ăn, đau bụng, chướng bụng, buồn nôn, khó chịu, suy dinh dưỡng, có khả năng bị nứt kẽ hậu môn do việc rặn mạnh để đẩy phân khô cứng ra ngoài.

Táo bón ở người trưởng thành kéo dài gây ra rất nhiều bất tiện và những biến chứng nguy hiểm. Do phân tích tụ phân trong ruột sẽ gây tình trạng tắc ruột, bán tắc ruột, chướng bụng. Đồng thời phân không đào thải ra ngoài được sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, xâm nhập vào máu gây nên chứng nhiễm độc mạn tính. Táo bón ở người lớn còn là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh trĩ, biến chứng nguy hiểm nhất là ung thư hậu môn – trực tràng.

Vì vậy, nguyên nhân gây triệu chứng táo bón cần được điều trị sớm để ngăn chặn sự tiến triển gây khó chịu và bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày cũng như tránh những biến chứng nguy hiểm về sau.

Nguyên nhân gây triệu chứng táo bón

Táo bón thường xảy ra do phân di chuyển chậm trong ống tiêu hóa hoặc tồn đọng quá lâu trong đại – trực tràng, khó đào thải ra khỏi cơ thể do phân quá khô cứng. Triệu chứng táo bón có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau như chế độ ăn uống thiếu khoa học, lười vận động, tình trạng tâm lý hoặc bệnh lý trong cơ thể.

Nguyên nhân gây táo bón cấp tính

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng táo bón cấp tính:

  • Chế độ ăn uống thiếu chất xơ, uống ít nước, thường ăn các thực phẩm cay nóng, thức ăn chiên nướng, chứa nhiều dầu mỡ,…
  • Ít luyện tập thể dục.
  • Lạm dụng các loại thuốc nhuận tràng, thuốc kháng axit, thuốc giảm đau, thuốc bổ sung sắt, canxi, thuốc chống trầm cảm, thuốc lợi tiểu, thuốc chống co giật, thuốc kiểm soát co thắt cơ,…
  • Liệt hồi tràng do viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn huyết, chấn thương sọ não hoặc cột sống.
  • Tắc ruột do xoắn ruột, thoát vị, dính ruột sau khi phẫu thuật hoặc phân quá khô và cứng.

Nguyên nhân gây táo bón mãn tính

Nguyên nhân gây táo bón mạn tính lại liên quan đến các vấn đề y tế, tình trạng sức khỏe, bệnh lý tiêu hóa hoặc có thể là ung thư.

Ngoài ra, táo bón mạn tính cũng bị ảnh hưởng bởi sự tắc nghẽn trong đại tràng, rối loạn hệ thần kinh trung ương và ngoại vi, cơ vùng chậu suy yếu, mất cân bằng nội tiết tố của cơ thể,…

Sự tắc nghẽn trong đại tràng

Trong quá trình tiêu hóa thức ăn, vì một vài nguyên nhân sẽ khiến nhu động ruột không thể vận chuyển, đào thải, làm chậm hoặc mất khả năng thải phân ra ngoài như:

Rối loạn hệ thần kinh trung ương và ngoại vi

Các bệnh lý có ảnh hưởng đến dây thần kinh khiến các cơ xung quanh đại tràng và trực tràng co lại, hạn chế lượng phân qua ruột hoặc khiến phân ngừng di chuyển, bao gồm:

  • Tổn thương các dây thần kinh kiểm soát chức năng của cơ thể, rối loạn hệ thần kinh trung ương.
  • Đa xơ cứng.
  • Bệnh Parkinson.
  • Chấn thương tủy sống.
  • Đột quỵ.
  • Bệnh phình đại tràng bẩm sinh.
  • U xơ thần kinh.
  • Bệnh lý thần kinh tự chủ.

Cơ vùng chậu suy yếu

Cơ vùng chậu là bộ phận giúp nâng đỡ và đóng mở hậu môn, giúp thải phân ra ngoài. Vì vậy, nếu các bó cơ này bị tổn thương sẽ ảnh hưởng đến việc đi tiêu, theo thời gian sẽ dẫn đến táo bón mãn tính. Những nguyên nhân bao gồm:

  • Rối loạn co thắt cơ mu – trực tràng (Anismus) là bệnh thường gặp trong hội chứng tắc nghẽn đại tiện, các bó cơ mất khả năng đóng mở các cơ vùng chậu cho phép đi tiêu.
  • Rối loạn chức năng cơ vòng (Dyssynergia): các bó cơ vùng chậu không đồng thời co – giãn một cách chính xác, gây khó khăn cho việc đi ngoài.
  • Cơ xương chậu bị suy yếu.

Mất cân bằng nội tiết tố của cơ thể

Hormone giúp cân bằng chất lỏng bên trong cơ thể, nếu nội tiết tố mất cân bằng hoặc bị đảo lộn sẽ khiến cơ thể bị mất nước dẫn đến triệu chứng táo bón. Một số bệnh hoặc tình trạng gây rối loạn chuyển hóa trong cơ thể như:

  • Bệnh đái tháo đường.
  • Phụ nữ trong giai đoạn thai kỳ.
  • Hạ Kali máu hoặc tăng Canxi trong máu.
  • Bệnh cường cận giáp: tuyến cận giáp hoạt động quá mức.
  • Bệnh suy giáp: tuyến giáp kém hoạt động.

Những ai thường mắc triệu chứng táo bón?

Táo bón có thể gặp ở bất cứ ai, bất kì độ tuổi nào. Tuy nhiên, các yếu tổ nguy cơ sau có thể khiến Cô Bác, Anh Chị nhiều khả năng xuất hiện triệu chứng táo bón như:

  • Người từ 65 tuổi trở lên.
  • Phụ nữ đặc biệt là trong giai đoạn mang thai hoặc sau khi sinh có thể bị táo bón.
  • Người bị mất nước, mất cân bằng điện giải.
  • Người có chế độ ăn ít chất xơ.
  • Người ít hoặc không vận động, thể dục thể thao, rèn luyện sức khỏe thường xuyên.
  • Người thường xuyên sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc giảm đau, một vài loại thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm huyết áp hoặc thực phẩm chức năng gây ra tác dụng phụ.
  • Người mắc bệnh trầm cảm, căng thẳng kéo dài, rối loạn ăn uống.

Các triệu chứng kèm theo

Các triệu chứng đi kèm với táo bón

Táo bón mạn tính có thể xảy ra kèm theo ít nhất hai trong các triệu chứng sau trong ba tháng liên tục:

  • Đau bụng mạn tính, bụng đầy hơi, căng cứng.
  • Đau rát hậu môn sau khi đi tiêu.
  • Cảm giác có một khối tắc trong trực tràng ngăn cản chuyển động của ruột.
  • Cảm giác đi cầu không thể tống hết phân ra ngoài (mót rặn).
  • Trong khi đi cầu cần hỗ trợ để tống phân ra khỏi trực tràng như xoa bụng, ấn vào bụng, hoặc dùng tay để đưa phân ra ngoài.

Biến chứng của triệu chứng táo bón

Táo bón kéo dài và lập lại nhiều lần sẽ gây ra các biến chứng nguy hiểm như:

  • Bệnh trĩ: việc căng thẳng và cố gắng dùng sức khi đi tiêu sẽ tạo áp lực lên các tĩnh mạch xung quanh hậu môn, trực tràng, theo thời gian các tĩnh mạch sẽ sưng lên và hình thành các búi trĩ trong và ngoài hậu môn.
  • Nứt hậu môn: các khối phân cứng và khô sẽ tạo ma sát lên thành hậu môn và lớp cơ vòng, gây ra các vết rách xung quanh hậu môn.
  • Tắc ruột: táo bón mạn tính có thể khiến phân cứng, khô và không thể tống ra ngoài, lâu ngày phân sẽ bám chặt vào thành ruột và mắc kẹt trong ruột kết.
  • Sa trực tràng: việc căng thẳng khi đi tiêu có thể khiến một phần nhỏ trực tràng căng ra và nhô ra khỏi hậu môn.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Trong trường hợp người bệnh bị táo bón và đã tự điều trị tại nhà 2 – 3 ngày nhưng các triệu chứng vẫn không được cải thiện hãy đến gặp bác sĩ ngay để được điều trị kịp thời, tránh trường hợp cố gắng chịu đựng và kéo dài bệnh sẽ tiến triển thành mạn tính, gây khó khăn cho công tác điều trị sau này.

Dù rằng táo bón là tình trạng thường gặp, có vẻ như không có gì nguy hiểm ngoài việc gây khó chịu cho bản thân người bệnh. Nhưng đôi khi táo bón có thể là một dấu hiệu cần phải cấp cứu. Vì vậy, nếu Cô Bác, Anh Chị bị táo bón và kèm theo các triệu chứng nguy hiểm sau cần đến ngay các cơ sở y tế:

Sốt cao.

Xuất hiện máu ẩn trong phân, tiêu ra máu, chảy máu hậu môn sau khi đi tiêu.

Đau rát, ngứa hậu môn kéo dài.

Xuất hiện khối u trong hoặc ngoài hậu môn.

Cơ thể cảm thấy mệt mỏi.

Đau bụng dữ dội, liên tục.

Buồn nôn và nôn ói.

Các phương tiện chẩn đoán triệu chứng táo bón

Chẩn đoán triệu chứng táo bón cần phân biệt rõ giữa táo bón mạn tính và táo bón cấp tính vì phương pháp điều trị sẽ khác nhau. Người bệnh cần được khám lâm sàng và một số phương pháp cận lâm sàng để tìm ra nguyên nhân gây táo bón.

Khám lâm sàng

Cô Bác, Anh Chị nên nêu rõ cụ thể và chi tiết các triệu chứng, dấu hiệu và tình trạng sức khỏe hiện tại giúp bác sĩ chẩn đoán được chính xác hơn như:

  • Tần suất và thời gian đi đại tiện.
  • Độ đồng nhất, độ đặc, hình dạng, màu sắc của phân.
  • Bệnh nhân có cố sức khi đi cầu không?
  • Thời gian và số lần sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc xổ.
  • Tần suất xuất hiện, số lượng máu trong phân.
  • Cân nặng của người bệnh có tăng hoặc giảm đột ngột không?
  • Gia đình có ai đã hoặc đang mắc bệnh táo bón, bệnh về đường tiêu hóa hoặc ung thư đại – trực tràng không?

Cô Bác, Anh Chị nên chú ý đến các rối loạn như thay đổi kích thước phân hoặc máu trong phân, đây có thể là dấu hiệu nhận biết ung thư. Sụt cân đột ngột là triệu chứng báo hiệu bệnh đã tiến triển thành mãn tính.

Cô Bác, Anh Chị cũng nên nói với bác sĩ về các phẫu thuật ổ bụng trước đây đã từng thực hiện, các bệnh lý chuyển hóa (như suy giáp, đái tháo đường), bệnh thần kinh (như Parkinson, xơ cứng bì, chấn thương tủy sống). Các loại thuốc đang điều trị cũng là một phần giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân gây táo bón.

Khám cận lâm sàng

Khám cận lâm sàng được chỉ định dựa vào các dấu hiệu, triệu chứng, chẩn đoán và nghi ngờ của bác sĩ sau khi thực hiện các bước khám lâm sàng.

Xét nghiệm

  • Xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu giúp bác sĩ xác định được các bất thường trong cơ thể như bệnh suy giáp, thiếu máu do xuất huyết, nồng độ Canxi cao hoặc Kali thấp và bệnh đái tháo đường.
  • Xét nghiệm máu bao gồm xét nghiệm các chỉ số máu, hormon tuyến giáp, đường máu, chỉ số điện giải và hàm lượng Canxi trong máu.
  • Xét nghiệm phân để kiểm tra các nguyên nhân gây táo bón như vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng, viêm và ung thư.

Nội soi tiêu hóa

Đối với triệu chứng táo bón, nội soi ống tiêu hóa dưới giúp bác sĩ quan sát được tình trạng toàn bộ đại – trực tràng và hậu môn. Dựa vào các nghi ngờ về triệu chứng, bệnh lý, tình trạng sức khỏe mà người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định thực hiện các kỹ thuật nội soi ống tiêu hóa khác nhau, bao gồm:

  • Nội soi đại tràng sigma: giúp kiểm tra tình trạng trực tràng, hậu môn và đại tràng sigma.
  • Nội soi đại tràng toàn bộ (nội soi đại – trực tràng): giúp xác định các vị trí tổn thương từ đầu đại tràng đến cuối hậu môn. Phương pháp này được ưu tiên sử dụng cho người bệnh trên 65 tuổi để chẩn đoán ung thư và các bệnh lý mạn tính.

Các phương pháp nội soi tiêu hóa hiện nay đều sử dụng ống nội soi mềm giúp hạn chế các tổn thương trong quá trình thực hiện. Bác sĩ sẽ đưa ống nội soi có gắn camera vào ruột kết thông qua hậu môn. Đầu soi với độ phóng đại trên 500 lần có thể quan sát đến mức độ tế bào, kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo AI giúp bác sĩ dễ dàng quan sát, chẩn đoán và kết quả được đồng nhất.

Chẩn đoán hình ảnh

  • Chụp X-quang bụng: giúp bác sĩ quan sát đường ruột có đang bị tắc nghẽn hay không.
  • Chụp X-quang đại tràng cản quang: giúp bác sĩ quan sát toàn bộ đại tràng, chẩn đoán bệnh lý như sa trực tràng, các vấn đề về chức năng cơ và phối hợp cơ.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI giúp đánh giá chức năng các cơ trong quá trình đại tiện, chẩn đoán bệnh lý tiêu hóa dưới như sa trực tràng kiểu túi.

Thăm dò chức năng

Thăm dò chức năng bao gồm đánh giá tình trạng nhu động ruột, sự co thắt các cơ hậu môn và tốc độ co thắt hậu môn.

  • Đánh giá chức năng cơ thắt hậu môn (đo áp lực hậu môn – trực tràng): đối với thủ thuật này, bác sĩ sẽ chèn một ống mềm có gắn một quả bóng nhỏ ở đầu ống vào hậu môn và trực tràng của Cô Bác, Anh Chị. Sau khi đã xác định được vị trí phù hợp, bác sĩ sẽ bơm phồng quả bóng và kéo trở lại qua cơ vòng hậu môn. Quy trình này cho phép bác sĩ đo sự phối hợp của các cơ sử dụng để di chuyển ruột.
  • Đánh giá tốc độ cơ thắt hậu môn (nghiệm pháp tống bóng): phương pháp này thường được sử dụng cùng với đo áp lực hậu môn – trực tràng. Liệu pháp này sẽ đo khoảng thời gian cơ thể cần để đẩy một quả bóng chứa nước ra khỏi hậu môn được đặt trong trực tràng.
  • Đánh giá tốc độ di chuyển của thức ăn (nghiên cứu quá trình nhu động ruột): Cô Bác, Anh Chị sẽ được nuốt một viên nang có chứa chất đánh dấu mảng bám phóng xạ hoặc thiết bị ghi hình không dây. Quá trình di chuyển của viên nang sẽ được ghi lại trong 24 đến 48 giờ và sẽ nhìn thấy được trên phim chụp X-quang. Các bác sĩ sẽ tìm các rối loạn chức năng cơ ruột và cách thức ăn di chuyển qua ruột kết.

Phương pháp điều trị và phòng ngừa triệu chứng táo bón

Điều trị táo bón được bắt đầu bằng cách thay đổi chế độ ăn uống và tăng cường hoạt động rèn luyện thể chất là phương pháp hiệu quả nhất ở cả người lớn và trẻ em. Nếu các cách chữa trị táo bón tại nhà không có tác dụng, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc nhuận tràng hoặc thực hiện phẫu thuật.

Thay đổi chế độ ăn uống và lối sống

Chế độ ăn uống hợp lí và khoa học kết hợp với lối sống lành mạnh là cách điều trị hiệu quả nhất khi bị táo bón. Để cải thiện tình trạng táo bón Cô Bác, Anh Chị cần chú ý:

Tăng hàm lượng chất xơ trong khẩu phần ăn mỗi ngày: bổ sung thêm các thực phẩm, rau củ quả chứa nhiều chất xơ vào chế độ ăn uống sẽ làm tăng trọng lượng phân và giúp phân dễ di chuyển trong ruột hơn. Người bệnh có thể lựa chọn trái cây tươi, rau xanh, bánh mì, ngũ cốc nguyên hạt hoặc cũng có thể bổ sung chất xơ bằng các thực phẩm bổ sung hằng ngày. Bệnh nhân cần được tư vấn của các chuyên gia dinh dưỡng về khẩu phần ăn hợp lí đối với từng tình trạng sức khỏe khác nhau. Nếu người bệnh tăng lượng chất xơ đột ngột sẽ khiến cơ thể cảm thấy đầy hơi, chướng bụng.

Thường xuyên luyện tập thể dục: các hoạt động thể chất giúp tăng hoạt động của nhu động ruột, cố gắng tập thể dục đều đặn mỗi ngày.

Uống đủ lượng nước cung cấp cho cơ thể.

Điều trị táo bón bằng các loại thuốc

Đối với các triệu chứng nặng hơn hoặc không đáp ứng với phương pháp bổ sung chất xơ người bệnh có thể sử dụng các loại thuốc nhuận tràng hoặc các thuốc được kê đơn từ bác sĩ để hỗ trợ quá trình đi tiêu được dễ dàng hơn.

Thuốc nhuận tràng

Thuốc nhuận tràng có nhiều loại với hoạt động đáp ứng thuốc khác nhau giúp bệnh nhân đi tiêu dễ dàng hơn vì vậy hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nhuận tràng nào, tránh tình trạng lạm dụng nhưng không mang lại hiệu quả.

  • Thực phẩm bổ sung chất xơ: là loại thuốc an toàn giúp bổ sung một lượng lớn chất xơ vào phân của người bệnh khiến phân mềm hơn và dễ đi tiêu hơn. Một số thực phẩm bổ sung chất xơ bao gồm psyllium (Metamucil, Konsyl), canxi polycarbophil (FiberCon, Equalactin, những loại khác) và methylcellulose (Citrucel).
  • Chất kích thích đi tiêu: khiến ruột co lại và khiến bệnh nhân muốn đi ngoài nhiều hơn bao gồm bisacodyl (Correctol, Dulcolax) và sennosides (Senokot, Ex-Lax, Perdiem).
  • Thuốc nhuận tràng thẩm thấu: kích thích sự tăng tiết dịch nhầy trong ruột, kích thích nhu động ruột giúp phân di chuyển qua ruột kết dễ dàng hơn. Một số loại thuốc nhuận tràng thẩm thấu như magie hydroxit đường uống (Sữa Magie của Phillips, Sữa Magie của Dulcolax), magie citrat, lactulose (Cholac, Constilac), polyethylene glycol (Miralax, Glycolax).
  • Các loại thuốc bôi trơn như dầu khoáng giúp phân di chuyển qua ruột kết dễ dàng.
  • Thuốc làm mềm phân giúp hạn chế tình trạng phân khô, cứng bằng cách hút nước từ ruột, bao gồm docusate natri (Colace) và docusate canxi (Surfak).
  • Thuốc xổ trị táo bón như glycerin hoặc bisacodyl cũng hỗ trợ đẩy phân ra khỏi cơ thể bằng cách cung cấp chất bôi trơn, thuốc kích thích và chất làm mềm phân.

Thuốc kê đơn

Nếu như các loại thuốc nhuận tràng hoặc thuốc không kê đơn không đáp ứng triệu chứng táo bón mãn tính, bác sĩ có thể khuyến nghị bệnh nhân sử dụng các loại thuốc đặc trị được kê toa, đặc biệt nếu với hội chứng ruột kích thích.

  • Thuốc làm mềm phân: các loại thuốc này hút nước vào ruột và tăng tốc độ di chuyển của phân, một số loại thuốc kê đơn có sẵn để điều trị táo bón mãn tính như lubiprostone, linaclotide và plecanatide.
  • Thuốc Serotonin 5-hydroxytryptamine 4 thụ thể hay prucalopride giúp di chuyển phân qua ruột kết dễ dàng.
  • Thuốc đối kháng thụ thể mu-opioid tác dụng ngoại vi (PAMORA): nếu táo bón do thuốc giảm đau opioid gây ra, các PAMORA như naloxegol và methylnaltrexone sẽ đảo ngược tác dụng của opioid lên ruột để giữ cho ruột hoạt động bình thường.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp điều trị được lựa chọn cuối cùng nếu bệnh nhân không đáp ứng được với các liệu pháp khác hoặc chứng táo bón của người bệnh do tắc ruột, thắt ruột, nứt hậu môn hoặc sa trực tràng. Phẫu thuật thường chỉ giúp tái thông, loại bỏ một phần ruột hoặc các vị trí bất thường, phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ đại tràng hiếm khi xảy ra.

Biện pháp phòng ngừa triệu chứng táo bón

Để phòng ngừa triệu chứng táo bón hoặc cải thiện tình trạng sức khỏe, hạn chế bệnh tiến triển thành mạn tính Cô Bác, Anh Chị cần:

  • Bổ sung nhiều thực phẩm giàu chất xơ trong chế độ ăn uống bao gồm đậu, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám.
  • Bổ sung các loại men vi sinh vào chế độ ăn uống như sữa chua hoặc các sản phẩm chứa probiotic.
  • Hạn chế ăn các loại thực phẩm có lượng chất xơ thấp như thực phẩm chế biến sẵn, các sản phẩm từ sữa, thịt đỏ,…
  • Uống nhiều nước, đặc biệt là uống thêm một cốc nước ấm vào buổi sáng.
  • Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu bia, caffein.
  • Vận động nhiều nhất có thể và cố gắng tập thể dục thường xuyên (ít nhất 30 phút mỗi ngày): khi di chuyển cơ thể, các cơ trong ruột cũng được hoạt động nhiều hơn giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa.
  • Hạn chế các căng thẳng kéo dài.
  • Cố gắng tạo một thói quen đi tiêu đều đặn, đúng giờ đặc biệt là sau bữa ăn, đừng cố nhịn đại tiện: việc trì hoãn đại tiện sẽ gây áp lực lên hậu môn trực tràng, càng làm cho tình trạng táo bón nghiêm trọng hơn.
  • Đảm bảo trẻ bắt đầu ăn thức ăn đặc có nhiều chất xơ trong khẩu phần ăn.
  • Khám sức khoẻ định kỳ giúp tầm soát ung thư tiêu hóa và điều trị sớm các bệnh lý là nguyên nhân gây ra táo bón như trĩ, nứt hậu môn, tắc nghẽn ống tiêu hóa do khối u, trĩ, các bệnh về thần kinh hoặc tuyến giáp…

CÂU HỎI TỔNG HỢP

Triệu chứng táo bón xảy ra khi việc đi tiêu trở nên khó khăn do phân khô, cứng và giảm tần suất đại tiện (thường dưới 3 lần một tuần).

Táo bón có thể gặp ở bất cứ ai, bất kì độ tuổi nào. Tuy nhiên, các yếu tổ nguy cơ sau có thể khiến Cô Bác, Anh Chị nhiều khả năng xuất hiện triệu chứng táo bón như:

  • Người từ 65 tuổi trở lên.
  • Phụ nữ đặc biệt là trong giai đoạn mang thai hoặc sau khi sinh.
  • Người bị mất nước, mất cân bằng điện giải.
  • Người có chế độ ăn ít chất xơ.
  • Người ít hoặc không vận động, thể dục thể thao, rèn luyện sức khỏe thường xuyên.
  • Người thường xuyên sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc giảm đau, một vài loại thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm huyết áp hoặc thực phẩm chức năng gây ra tác dụng phụ.
  • Người mắc bệnh trầm cảm, căng thẳng kéo dài, rối loạn ăn uống.

Trong trường hợp Cô Bác bị táo bón và đã tự điều trị tại nhà 2 – 3 ngày nhưng các triệu chứng vẫn không được cải thiện hãy đến gặp bác sĩ ngay để được điều trị kịp thời, tránh trường hợp cố gắng chịu đựng và kéo dài bệnh sẽ tiến triển thành mạn tính, gây khó khăn cho công tác điều trị sau này.

Dù rằng táo bón là tình trạng thường gặp, có vẻ như không có gì nguy hiểm ngoài việc gây khó chịu cho bản thân người bệnh. Nhưng đôi khi táo bón có thể là một dấu hiệu cần phải cấp cứu. Vì vậy, nếu Cô Bác, Anh Chị bị táo bón và kèm theo các triệu chứng nguy hiểm sau cần đến ngay các cơ sở y tế:

  • Sốt cao.
  • Xuất hiện máu ẩn trong phân, tiêu ra máu, chảy máu hậu môn sau khi đi tiêu.
  • Đau rát, ngứa hậu môn kéo dài.
  • Xuất hiện khối u trong hoặc ngoài hậu môn.
  • Cơ thể cảm thấy mệt mỏi.
  • Đau bụng dữ dội, liên tục.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân.
  • Buồn nôn và nôn ói.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Thông tin được cố vấn bởi bác sĩ tại Phòng khám Y học Chứng cứ Doctor Check.
  2. Cleveland Clinic medical professional. Constipation. 11 07 2019. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4059-constipation (đã truy cập 08 19, 2021).
  3. Medically Reviewed by Minesh Khatri. What Is Constipation? 23 11 2019. https://www.webmd.com/digestive-disorders/digestive-diseases-constipation (đã truy cập 08 19, 2021).
  4. Moores, Danielle. What You Should Know About Constipation? 24 08 2019. https://www.healthline.com/health/constipation (đã truy cập 08 19, 2021).
  5. Mayo Clinic Staff. Constipation. 29 06 2019. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/symptoms-causes/syc-20354253 (đã truy cập 08 19, 2021).
  6. Wells, Diana. Abdominal Pain and Constipation. 07 03 2019. https://www.healthline.com/health/abdominal-pain-and-constipation (đã truy cập 08 19, 2021).

Liên hệ tư vấn

Đội ngũ bác sĩ chuyên gia của Doctor Check sẽ giúp bạn tìm ra nguyên nhân để điều trị tận gốc.

Tin sức khoẻ